8 juli 2026
Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk vraagt aandacht voor systeemfuncties IJsselmeergebied bij plannen voor IJstad
Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk (CBHN) heeft een brief gestuurd aan minister E. Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening naar aanleiding van de discussie over het concept "IJstad" en andere vormen van grootschalige buitendijkse verstedelijking in het IJsselmeergebied. Deze discussie wordt mede gevoed door de wens van de Tweede Kamer om in het kader van de Nota Ruimte ook vergaande ruimtelijke ontwikkelrichtingen te verkennen.
De Coalitie erkent de maatschappelijke opgave voor woningbouw, maar wijst erop dat het IJsselmeergebied geen reguliere ontwikkellocatie is. Het gebied vormt de grootste strategische zoetwaterbuffer van Nederland en vervult een vitale rol voor drinkwatervoorziening, landbouw, scheepvaart, natuur, recreatie en waterveiligheid. Onder invloed van klimaatverandering neemt de druk op de zoetwatervoorraad juist toe, wat de behoefte aan ruimte en flexibiliteit in het systeem versterkt in plaats van vermindert.
Het IJsselmeergebied is aangewezen als Natura 2000-gebied en KRW-waterlichaam. De Europese natuur- en waterdoelen die hieruit voortvloeien zijn juridisch bindend, en gelden daarmee als harde randvoorwaarde en niet als een aspect dat pas achteraf in de afweging wordt betrokken.
Daarnaast wijst CBHN op de unieke ecologische betekenis van het gebied als een van de belangrijkste zoetwaternatuurgebieden van Noordwest-Europa, met een cruciale functie voor miljoenen trekvogels binnen de East Atlantic Flyway. Grootschalige buitendijkse verstedelijking brengt onvermijdelijk extra verstoring met zich mee door licht, geluid, recreatiedruk en infrastructuur, wat op gespannen voet staat met de instandhoudingsdoelen van onder meer de Vogel- en Habitatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water.
Volgens de Coalitie moet de woningbouwopgave primair binnen bestaande stedelijke structuren worden opgelost, in plaats van in het open water van het IJsselmeer. Herstel van het Blauwe Hart moet daarbij centraal staan: de schaarse ruimte die resteert moet ten goede komen aan het versterken van natuur, waterkwaliteit en de systeemfunctie van het gebied, niet aan nieuwe verstedelijking.
De Coalitie verzoekt het kabinet om eerst een integrale "ex ante systeemtoets" uit te voeren naar de verenigbaarheid van grootschalige buitendijkse verstedelijking met de primaire functies van het IJsselmeergebied, de resultaten daarvan expliciet te betrekken bij de verdere uitwerking van de Nota Ruimte, en prioriteit te geven aan ontwikkelrichtingen die het IJsselmeergebied juist versterken als strategische zoetwater-, natuur- en klimaatbuffer.
De brief is medeondertekend door Natuur- en Milieufederatie Flevoland, Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, Stichting Rechten voor het IJsselmeer en het Koninklijk Nederlands Watersportverbond, en is met een verzendlijst gedeeld met onder meer de vaste Kamercommissies voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Infrastructuur en Waterstaat, en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de Deltacommissaris, Rijkswaterstaat en de betrokken provincies.
Lees hier de brief: 08072026 CBHN brief ministerie BZK - IJstad reactie
