Het Blauwe Hart


IJsselmeergebied: Het Blauwe Hart van Nederland

 

Het Blauwe Hart van Nederland is het grootste zoetwatergebied van Europa en wordt gewaardeerd om haar bijzondere natuurwaarde en als prachtig cultureel erfgoed met haar weidse landschap. Samenwerkende partners in Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk zetten zich samen in voor een vitaal en gezond IJsselmeergebied voor nu en later.

Het laatste nieuws uit het Blauwe Hart

 

De ijsvogel: blauwe vogel in het blauwe hart

Afbeelding: Joke Huijser-Spekken   Door Jan van der Winden Wellicht denkt niet iedereen aan ijsvogels als vaste bewoners van het IJsselmeergebied. Toch kan je ze jaarrond langs de oevers en bij eilanden tegenkomen. Vrijwel iedereen wordt enthousiast van een ontmoeting met een ijsvogel. De kleuren doen immers tropisch aan. Er zijn ongeveer 120 soorten ijsvogels op de wereld en die leven vrijwel allemaal in warme klimaten. De Europese ijsvogel broedt heeft een zeer groot verspreidingsgebied dat zich ver naar het noorden uitstrekt. De meeste soorten zijn uitstekende vissers, maar er zijn ook insectenetende bosbewoners. De één is nog mooier dan de andere. Onze ijsvogel is prachtig azuurblauw van boven en oranje van onderen. Hij eet vooral vis en leeft dus langs stromend of stilstaand water. Ze graven in een steile oeverwand een nestgang uit, van 50 tot 90 cm, met een nestkamer aan het eind. Daar leggen ze 4 tot 8 eieren die na 20 dagen uitkomen. In een broedseizoen kunnen ze soms wel drie keer jongen produceren. Dan kan een paar dus meer dan 12 jongen in een seizoen grootbrengen. Dat is heel hard nodig want ijsvogels kunnen niet tegen ijs! Als het water bevroren is, kunnen ze niet vissen. Dat leidt in strenge winters tot enorme sterfte en overleeft soms minder dan 40% van de ijsvogels. In topjaren broeden er minimaal 1000 paar in Nederland en na strenge winters dus een fractie hiervan. Dankzij de zachte winters van de afgelopen jaren waren er veel ijsvogels. Maar de vorst van midden februari kan hier een eind aan gemaakt hebben. We zullen zien. Bijzonder aan de Europese ijsvogel is dat een deel van de individuen in de winter blijft en een deel op trek gaat. Zo komen er ijsvogels uit noordelijke streken naar Nederland. En dan zijn ze werkelijk overal aanwezig, van stadsparken tot de oevers van grote meren. In het IJsselmeergebied zijn ook in het winterhalfjaar het talrijkst. De natuurlijke oevers van de randmeren zijn het mooiste voor ze, maar langs het IJssel- en Markermeer kan je ze echter ook overal aantreffen. Als er maar wat bomen, riet of struiken groeien. Ze zitten dan ook in havens, bij sluisjes en bij beekmondingen. Mogelijk verblijven er in zachte winters enkele honderden ijsvogels in het IJsselmeergebied. Her en der broeden ook ijsvogels langs de oevers of vlak bij de meren aan de binnenzijde van de dijk. Waarschijnlijk broeden er wel enkele tot vele tientallen paren in het gebied. Je kan ijsvogels in de winter helpen door plekken met open water niet te verstoren zodat ijsvogels daar kunnen vissen. En het is vrij eenvoudig om ijsvogels als broedvogel aan de oever van het IJsselmeergebied te krijgen, namelijk met behulp van een simpele ijsvogelwand.  
 
 

Een terugblik op het eerste webinar van Studio Meer IJsselmeer

  Maandag was de aftrap van Studio Meer IJsselmeer. Chris Bakker (It Fryske Gea) en Harm van der Geest (UvA) in discussie over de vraag wat er nodig is voor het IJsselmeer. Het webinar is hier terug te kijken. Wil je meer weten over de kansen en uitdagingen in het IJsselmeergebied, meld je dan aan voor ons volgende webinar op 4 maart. Klik hier voor meer info. Bekijk de filmpjes van Marco Kraal (Sportvisserij Nederland) in ‘de minuut van … de baars’ en Camilla Dreef (Vogelbescherming Nederland) over ‘de minuut van … de visdief’.
 
 

Marker Wadden krijgt twee nieuwe eilanden

Beeld: Boskalis Het herstel van de natuur in het Markermeer krijgt een verdere impuls met het besluit nog twee natuureilanden van Marker Wadden aan te leggen. In de beschutting van de eerste vijf eilanden kan de natuurarchipel uitgebreid worden met ongeveer 300 hectare nieuwe natuur, onder en boven water. De financiering van deze verlenging van het project Marker Wadden wordt mogelijk gemaakt met een bijdrage vanuit de ministeries Infrastructuur en Waterstaat en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, provincie Flevoland en Natuurmonumenten. Een mooie impuls voor het herstel van waterkwaliteit en natuur in Nationaal Park Nieuw Land. De twee nieuwe natuureilanden, direct achter de eerste vijf eilanden, zijn een verlenging van het huidige project Marker Wadden en passen binnen het bestemmingsplan. De twee eilanden dragen bij aan het ecologisch herstel van het Markermeer. En de aanleg kan snel uitgevoerd worden omdat de aannemer nog aanwezig is in het gebied. Het definitieve ontwerp van de twee nieuwe eilanden wordt nu verder uitgewerkt. In dit voorjaar wordt gestart met de aanleg. Dat gebeurt volgens dezelfde techniek als de aanleg van de eerste vijf eilanden, uitgevoerd door Boskalis. De eilanden worden opgebouwd met slib, klei, veen en zand dat voor 95% uit de bodem van het Markermeer komt. Ook kan voor een deel schone grond uit de omgeving gebruikt worden om zo bij te dragen aan circulaire economie. Naar verwachting is dan eind 2023 in totaal 1300 hectare nieuwe natuur gerealiseerd. Roel Posthoorn, projectdirecteur Marker Wadden: “De natuureffecten van de eerste eilanden zijn positief. Daarom grijpen Rijkswaterstaat en Natuurmonumenten deze kans voor een opschaling met twee extra eilanden. Door in de luwte van de bestaande eilanden verder te werken, kan dat heel kosteneffectief. Alles staat namelijk klaar om door te kunnen bouwen. De extra eilanden zijn van groot belang voor het herstel van de waterkwaliteit en de ontwikkeling van natuur. “ Eilanden succes voor natuurherstel De deelnemende partijen erkennen het belang van Marker Wadden voor het natuurherstel van het Markermeer. De aanleg van de eerste vijf eilanden van Marker Wadden was succesvol. Uit onderzoek blijkt dat door de vele nieuwe natuuroevers en ondiepe zones een forse toename aan biodiversiteit is. Het onderwaterleven is enorm toegenomen. In de ondieptes ontwikkelen zich algen, onderwaterdieren zoals vlokreeften, schelpdieren, insecten, vissen en planten. Het voedselweb wordt hersteld en vogels en vissen komen massaal op deze voedselrijke nieuwe archipel af. De natuurlijke oevers van de eilanden zorgen voor helderder water en het ronddwarrelende slib dat troebel water veroorzaakt, is nuttig toegepast of ingevangen.  Gedeputeerde Michiel Rijsberman: “De Marker Wadden hebben voor het natuurherstel in het Markermeer al prachtige resultaten laten zien. Het is daarom ook een natuurlijke stap om de Marker Wadden met twee extra eilanden aan te vullen. Een stap die een extra impuls geeft aan het herstel van het leefgebied in Nationaal Park Nieuw Land.” Grote wateren van enorm belang De belangrijkste financiering (10 miljoen euro) komt vanuit de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) van de ministeries IenW en LNV. De kern van dit overheidsprogramma is het terugbrengen van de natuurlijke dynamiek van het water, aanleg van (eerder verloren of ontbrekend) leefgebied en de ecologische processen die daarbij horen. Doel is ecologisch gezonde wateren en hoogwaardige natuur in de grote wateren in ons veranderend klimaat; natuur die tegen een stootje kan. Tegelijk wordt een aantrekkelijke omgeving voor wonen en werken gecreëerd. Daarmee sluit het project naadloos aan bij het gedachtegoed van de Agenda IJsselmeergebied 2050, die overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers stimuleert de veelheid aan opgaven in het gebied samen èn integraal op te pakken. Minister van IenW, Cora van Nieuwenhuizen: “Het project Marker Wadden levert een grote bijdrage aan de ecologie van het Markermeer en past perfect binnen de ambitie van de Programmatische Aanpak Grote Wateren om met inrichtingsmaatregelen echt een verandering in de ecologische werking te bewerkstelligen. Door de ondieptes krijgen vissen meer kans, wat weer doorwerkt in bijvoorbeeld de vogelstand. Dat met deze bijdrage binnen de huidige plannen, vergunningen en contracten gewerkt kon worden, betekent ook dat het snel en kosteneffectief kan: ‘meer natuur voor je euro’.” Natuurmonumenten en provincie Flevoland dragen beiden een bedrag van 1 miljoen euro bij aan het project.
 
 

Historisch moment!

Na bijna 90 jaar komt er weer een gat in de Afsluitdijk. Met een eerste ‘hap’ uit de grond is de aanleg van de Vismigratierivier officieel van start gegaan. Trekvissen hebben zoet én zout water nodig om zich voort te planten en op te groeien. Door barrières als de Afsluitdijk gaat het al een hele tijd niet goed met deze vissoorten. Over vier jaar kunnen vissen weer vrij van de Waddenzee naar het IJsselmeer én vice versa zwemmen. Zo bereiken ze dan weer hun paai- en leefgebieden tot in Zwitserland aan toe. Ook andere dieren profiteren van de aanleg van de Vismigratierivier. Bekijk hier het filmpje over de aanleg. Initiatiefnemers van dit project zijn de Waddenvereniging, Sportvisserij Nederland, It Fryske Gea, Coalitie het Blauwe Hart Natuurlijk en NetVISwerk. De Nationale Postcode Loterij was één van de eerste financiers en fungeerde zo als vliegwiel van droom naar daad. De Vismigratierivier wordt gerealiseerd door De Nieuwe Afsluitdijk (een samenwerkingsverband tussen de provincies Noord-Holland en Fryslân en de gemeenten Hollands Kroon en Súdwest-Fryslân). In opdracht hiervan maakt Bouwconsortium Levvel voor Rijkswaterstaat de coupure.