Sterkere Markermeerdijken

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) gaat tussen 2017 en 2021 de ruim 33 kilometer lange Markermeerdijken tussen Hoorn en Amsterdam versterken. Grote delen van de historische dijken zijn niet stabiel genoeg meer om bij extreme omstandigheden de ongeveer 1,2 miljoen Noord-Hollanders te beschermen tegen het water. Veengrond als ondergrond, beschermde dorpsgezichten, cultuurhistorie, Natura 2000 gebied en Ecologische Hoofdstructuur zijn allemaal uitdagingen die bij dit project het hoofd geboden moeten worden. HHNK voert dan ook intensief overleg met alle betrokken partijen, zowel de partners als alle omwonenden.

Historisch dijklandschap

De dijken langs de Markermeerkust, zoals de Zeedijken en de Waterlandse Zeedijk die onderdeel is van de Noorder IJdijk, zijn provinciaal monument met een lange geschiedenis. Ze horen al eeuwenlang bij het Noord-Hollandse polderlandschap. De Waterlandse Zeedijk bijvoorbeeld stamt uit 1300. Oorspronkelijk in de middeleeuwen aangelegd als bescherming tegen het water van de Zuiderzee kronkelen ze langs polders en dorpjes waar mensen hebben gewoond die ooit leefden van de Zuiderzee. De vele bochten en wielen tonen de dijkdoorbraken uit het verleden. De laatste was honderd jaar geleden: de watersnoodramp van 1916, dit jaar herdacht.

Toch waterkering

In de oorspronkelijke plannen, toen er nog sprake was van de Markerwaard als vierde IJsselmeerpolder, zouden de oude dijken slechts langs een randmeer komen te liggen. Toen de Markerwaard definitief niet doorging (2003) veranderde de situatie: de dijken kregen weer de status van primaire waterkering.

De toetsing op geschiktheid voor die taak (2006) kwamen ze echter niet door. Klimaatverandering, extreem weer en daardoor kans op vaker hoog water zorgen voor verzwaarde veiligheidseisen. De dijken zijn op een aantal plaatsen niet hoog genoeg en ze zijn instabiel. Wanneer hoog water lange tijd tegen de Markermeerdijken aan drukt zijn er als gevolg van de instabiliteit een aantal scenario’s mogelijk, bijvoorbeeld dat de dijk zijn kracht verliest en gaat afschuiven.

De dijken zijn dus hard aan een opknapbeurt toe. HHNK is bezig met een versterkingsprogramma, maar wel een waarbij het bijzondere karakter van het gebied behouden blijft.

Alliantie

Gezien de complexiteit van het project heeft HHNK de Alliantie Markermeerdijken in het leven geroepen. De Alliantie Markermeerdijken is een bundeling van krachten tussen HHNK en een aantal grote ondernemingen. In nauwe samenwerking wordt de dijkversterking uitgevoerd. Kennis, ervaring en creativiteit worden op die manier in de planvormingsfase al samengebracht; problemen, latere veranderingen en daarbij behorende kostenverhogingen hopelijk zo veel mogelijk voorkomen. Er gaat gebruik gemaakt worden van heel nieuwe technieken en methoden, zoals Dijken op veen en de oeverdijk. De Alliantie wil zoveel mogelijk bodemgegevens verzamelen over de ondergrond, zowel over de landbodem als over de waterbodem. Om die reden wordt er regelmatig onderzoek gedaan in het gebied rondom de Markermeerdijken.

Per 1 januari 2017 wijzigt de Waterwet wat inhoudt dat er nieuwe veiligheidsnormen komen, gebaseerd op een risicobenadering. De Alliantie Markermeerdijken gaat de nieuwe regels in het definitieve projectplan voor dijkversterking meenemen. Op dit moment is er nog niets definitief en is men nog met alle betrokken partijen in overleg. De verwachting is dat de definitieve plannen in 2017 gereed zijn, met als uiteindelijke doel dat de dijken er weer vijftig jaar tegen kunnen.

Dijken op veen

Een deel van de Markermeerdijken staat op een ondergrond van veen. Kennisinstituut Deltares heeft gezorgd voor een rekenmodel ‘Dijken op veen’ waarmee de benodigde sterkte van de dijken berekend kan worden gekoppeld aan het gedrag van veengrond. Onderzoek heeft uitgewezen dat het veen onder de dijken sterker is dan gedacht. Het rekenmodel van Deltares is aangepast aan de specifieke eigenschappen van veen. Maar feit is wel dat bij belasting vervorming op treedt. Om die reden heeft Deltares de interactie tussen dijk en veengrond onderzocht.

Voorgangers HHNK

HHNK is niet de eerste organisatie die zorg draagt voor de dijken langs de voormalige Zuiderzee. Al in 1843 ging een aantal waterschappen samenwerken in de ‘Dijkvereeniging Noorder IJ en Zeedijk’ om delen van de dijken te beheren. Deze vereniging ging in 1919 op in Hoogheemraadschap Noordhollands Noorderkwartier dat naar aanleiding van de watersnoodramp in 1916 was opgericht. Er was behoefte aan centralisatie en zeven kleine waterschappen werden opgeheven. Het hoogheemraadschap was verantwoordelijk voor alle zeeweringen in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal: het Noorderkwartier.

De aanleg van de Afsluitdijk (geopend in 1933) zorgde voor vermindering van de kilometers zeewering die onderhouden moesten worden en in de loop der jaren veranderden de taken. In 2003 is na een aantal fusies het huidige Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier ontstaan.

Meer weten over de plannen voor de Markermeerdijken of wilt u zich opgeven voor de digitale nieuwsbrief zodat u regelmatig op de hoogte wordt gehouden over de laatste ontwikkelingen, klik dan hier.

terug naar het nieuwsoverzicht