Rondje Pampus …….waar zwem je in en waar zwem je voor?

Vóór de aanleg van de Afsluitdijk zou je in de Zuiderzee gezwommen hebben, als je rond het Forteiland Pampus zwom. De Zuiderzee was een brak watergebied, waar zoet rivierwater mengde met het zoute zeewater. Er was eb en vloed, er leefden veel verschillende vissoorten, sommigen verbleven er permanent, sommigen trokken door naar de zoete binnenwateren om daar te paaien. Voor de veiligheid van de kust werd de Zuiderzee in 1932 afgesloten van de Waddenzee, door de Afsluitdijk. Een historisch moment, en een knap staaltje Hollandse waterbouw. En met de aanleg van de Afsluitdijk ontstond het grootste aaneengesloten zoetwatergebied van West-Europa!

Deze zoetwatervoorraad wordt niet alleen gebruikt voor drinkwater in Noord-Holland, maar ook voor bv. landbouw. De landbouw in de provincies rond het IJsselmeer profiteren van het zoetwater, en zelfs Groningen en Drenthe! Ook de grachten in Amsterdam, worden doorgespoeld met water uit het IJsselmeer. Vissers, zandwinners, energieproducenten en recreanten maken dankbaar gebruik van het IJsselmeer. Er is veel te halen en veel om van te genieten in het IJsselmeergebied.

In december 2009 kreeg het IJsselmeergebied de officiële status van Natura 2000. In het beheerplan dat elke 6 jaar wordt vastgesteld staat beschreven hoe we natuur in dit gebied gebruiken en beschermen. Naast de vissen die er leven is het ook een belangrijk gebied voor vogels.
Zwarte sterns zijn bijvoorbeeld dol op het IJsselmeergebied. Wist je dat de helft van de wereldwijde populatie van zwarte sterns het IJsselmeergebied als ‘wegrestaurant’ gebruikt tijdens hun trek van Siberië naar Afrika en vice versa? Maar de aanleg van de Afsluitdijk greep enorm in op de ecologie in het gebied. Het aantal trekvissen, zoals de paling, ging er sterk achteruit. Een aantal brakwatervissen, zoals de Zuiderzeeharing, stierven zelfs helemaal uit. Dit kwam o.a. door het verdwijnen van de bijzondere brakwatergebiedjes, waar de Zuiderzee rijkelijk mee omzoomd was. Vogelsoorten verdwenen, algen rukten op. Onderzoek door de overheid toonde aan dat de waterkwaliteit echt onvoldoende was.

Voor de natuur is een goede waterkwaliteit cruciaal. Het streven naar een goed functionerend ecosysteem, dat in balans en gezond is, is een goede basis voor ons gebruik van het water. Maar dit gezonde systeem is er nu nog niet. Daarvoor is een gezonde voedselketen nodig, met waterplanten dat rijk is aan vis- en vogelsoorten. De hoogste tijd voor een ander soort waterbouw….het is tijd voor natuurbouw!

Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk benadrukt al jaren hoe belangrijk het IJsselmeergebied voor Nederland is. De partners die samenwerken binnen de Coalitie zijn It Fryske Gea (IFG), Landschap Noord-Holland (LNH), Flevolandschap (FL), Natuurmonumenten (NM), Staatsbosbeheer (SBB), Vogelbescherming Nederland (VBN), Sportvisserij Nederland (SVN) en het Provinciaal Waterbedrijf Noord-Holland (PWN). Deze partners ontwikkelen en stimuleren allerlei natuurprojecten om de ecologische waterkwaliteit en natuur in het IJsselmeergebied te versterken. Gelukkig heeft de overheid de komende 10 jaar 110 miljoen euro beschikbaar gesteld om 5 geweldige natuurprojecten in het IJsselmeergebied te realiseren (onderdeel van de PAGW-projecten, Programma Aanpak Grote Wateren).

Een korte impressie van die 5 natuurbouwprojecten:

  • In 2016 startte Natuurmonumenten met de aanleg van eilanden in het Markermeer bij de Houtribdijk. Doel van deze ‘Marker Wadden’ is om slib uit het Markermeer op te vangen en vast te houden, zodat het Markermeer minder troebel wordt. Dat is beter voor de ecologie en waterkwaliteit. Het moerassige eilandengebied biedt ook paaimogelijkheden voor vissen en broed- en foerageer mogelijkheden voor vogels.
  • Door deelname in het project Oostvaardersoevers helpen Flevolandschap, VBN, SBB en SVN de voedselketen in Markermeer, Oostvaardersplassen en Lepelaarsplassen nog verder te verbeteren. Er komt een verbinding tussen deze 3 gebieden en daardoor wordt het voor bijvoorbeeld vissen een veel aantrekkelijker gebied.
  • It Fryske Gea en VBN werken mee aan het grote project Versterking Friese Kust. Met natuurbouw wordt de ecologisch bijzondere Friese kustlijn beschermt tegen afkalving. Maar er zijn ook plannen om de natuur te versterken.
  • In het project Wieringerhoek in Noord-Holland bij Den Oever werken PWN VBN, SVN, SBB en LNH mee om het IJsselmeer en de Waddenzee beter met elkaar te verbinden. Het is de bedoeling daar meer ‘natuurlijke overgangen’ te maken: van water naar land en van zout naar zoet. Zo kan vis makkelijker van gebied naar gebied om te paaien en op te groeien en krijgen vogels meer voedselbronnen.
  • Bij de versterking van de Markermeerdijken werken VBN, SBB, NM, SVN mee aan de versterking voor natuur. Bijvoorbeeld door riet of verontdiepingen aan te leggen om golven te breken, als ook door achter de dijk ‘achteroevers’ aan te leggen.

Vijf projecten waaraan de partners uit de Coalitie het Blauwe Hart actief meewerken om het ecologische systeem in het IJsselmeer weer gezond te maken.

Hier zwem je voor… om te ervaren en te vertellen hoe mooi en bijzonder het IJsselmeergebied is. En om verder te vertellen dat de natuur in het IJsselmeergebied steun nodig heeft. Met alle natuurprojecten nog mooier en gevarieerder wordt, om ervoor te zorgen dat we ook in de toekomst het water kunnen gebruiken om te drinken. Maar bovenal om te genieten van ons prachtige, unieke IJsselmeergebied.

terug naar het nieuwsoverzicht