Oostvaardersplassen en Oostvaardersoevers

Wat er aan vooraf ging

De Afsluitdijk (in 1932 voltooid) werd aangelegd en veranderde de Zuiderzee zee met brak, zoutig water in een groot zoetwatermeer. Het meer werd steeds zoeter, èn het werd steeds kleiner. Grote polders werden aangelegd, zoals de Flevpolder,  en veel water veranderde in land. Het land werd gevuld met akkers en steden … en nog veel meer.

Langs de Oostvaardersdijk, vlakbij Lelystad, werd een stukje ruimte gereserveerd voor een industriegebied; handig, vlakbij water dat in de toekomst een kanaal zou worden. Het was een nat en laag stukje land, dat, terwijl het lag te wachten om bebouwd te worden, langzaam veranderde in een overweldigend natuurgebied. Die natuur werd breed gewaardeerd. Een geplande spoorlijn werd opgeschoven en het gebied kreeg een naam: De Oostvaardersplassen.

Het gebied, aan de rand van het Markermeer bestaat uit moeras, graslanden, open velden en bos. Hier zijn ook grote grazers geïntroduceerd: runderen, paarden en edelherten. De grote kuddes bepalen het zijn en aanzien van het gebied. Staatsbosbeheer, één van de partners van de Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk, is beheerder van dit gebied.

Een ander natuurgebied is de Lepelaarplassen: Dicht tegen de bebouwing van Almere en grenzend aan het Markermeer. Dit gebied vormt een belangrijk deel van de Nederlandse moerasfauna. Het jonge en voedselrijke natuurgebied bestaat uit rietland, ruigtes, wilgenbos, natte graslanden en open water. Een kwelplas fungeert als spil in de waterhuishouding. Flevo-landschap één van de partners van de Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk, is beheerder van dit gebied.

Hoe gaat het nu?

Het Markermeer, de Oostvaardersplassen en de lepelaarsplassen zijn 3 geïsoleerde natuurgebieden.

De diversiteit aan vogelsoorten en de aantallen van sommige vogelsoorten zijn de afgelopen jaren afgenomen in alle 3 de gebieden.

In de Oostvaardersplassen zijn belangrijke oorzaken de veranderingen in vegetatie en de waterkwaliteit. In de moerassige kern van de Oostvaardersplassen is het (moeras)riet verdwenen, vooral door onvoldoende dynamiek van het gemiddeld te hoge waterpeil  en de aanwezigheid van tienduizenden ruiende grauwe ganzen die het riet tijdens de ruiperiode massaal weg eten.

Ook de vissen hebben het er moeilijk. Het water wordt bewoond door een eenzijdig bestand van brasem, karper en snoekbaars. Het gaat voor het grootste deel om oude, grote vissen, te groot voor vogels om te vangen en op te vreten, en het visbestand verjongd ook niet goed.

Wat gaan we doen?

Onze ambitie is om de drie gebieden door verbindingen beter te maken dan ze nu zijn. We denken dat de gebieden daar ieder mooier, aantrekkelijker, completer, robuuster, klimaatbestendig en toekomstgerichter van worden.

Voor de Oostvaarders- en Lepelaarsplassen betekent dit dat water uit het Markermeer wordt ingelaten en er grote stukken land onder een dun laagje water worden gezet, grenzend aan moeras en plassen. Zo wordt er een kraamkamer voor vis gemaakt.

Het waterpeil in de moerasgebieden blijven door de jaren heen de natuurlijke cyclus volgen maar heeft wel veel meer dynamiek. Het riet wordt daardoor gezonder en sterker. De plassen worden bewoond door een breed scala aan jonge vissen, die weer een rijke dis vormen voor moerasvogels.

Ook het Markermeer heeft profijt van de verbinding met de Oostvaarders- en Lepelaarsplassen. De binnendijkse plassen verrijken het Markermeerwater met waardevolle voedingsstoffen, die het leven gevarieerder en sterker maken.

Maar niet alleen water gaat heen of weer terug, ook (bodem)slib, algen, wormen, kreeftjes, insecten, watervlooien, vissen, kikkers, padden, ringslangen, otters … Daarmee is als het ware het Markermeer verrijkt met een groot oppervlak luw en ondiep water, een leefgebied waar nu nog een tekort aan is. En deze ondiepte is omringd door natuurlijke oevers, met een natuurlijk peilverloop.

Door geld dat beschikbaar is gesteld voor de verbetering van de natuur van de grote wateren van Nederland (door de ministers van LNV en I&W) kan het plan de komende jaren tot uitvoer worden gebracht!

Meer weten over dit bijzondere project? Kijk naar het mooie filmpje van provincie Flevoland.

terug naar het nieuwsoverzicht