Interview met Fred Wouters, directeur Vogelbescherming

Kansen voor herstel natuurlijk IJsselmeer

‘Meer vis, meer eten voor vogels’

De Agenda IJsselmeergebied 2050 is klaar. Het resultaat is een breed gedragen inhoudelijke visie met ambities voor het IJsselmeergebied als geheel. Donderdag 17 mei ondertekenden bestuurders en directeuren van de betrokken partijen het document. Zo ook Fred Wouters, van Vogelbescherming Nederland. “We zullen ons de komende jaren inzetten voor een natuurlijker IJsselmeer.”

Hoe belangrijk is het IJsselmeer voor vogels?

Fred Wouters: Het IJsselmeer is niet alleen een cultuurhistorisch gebied, maar juist ook een heel belangrijk vogelgebied. Dat was het al toen we nog spraken van de Zuiderzee, maar dat is nog steeds het geval. Als grootste zoetwatermeer van West-Europa heeft het een cruciale positie. Voor broedkolonies van de visdief, als cruciale stop in de internationale trekroute van de zwarte stern in de nazomer, voor krooneenden en kleine zwanen in de herfst maar ook als winterverblijf voor honderdduizenden vogels zoals futen en verschillende soorten eenden. We zijn wel kritisch over de staat van het IJsselmeer. Er is bijvoorbeeld veel te weinig vis waarmee visdieven hun jongen groot moeten brengen. Die zorg delen we gelukkig met vele anderen, getuige het document ‘Gedeelde Werkelijkheid*’. Er moet echt iets gebeuren om dit belangrijke natuurgebied met vele functies duurzaam te kunnen ervaren en (mede)gebruiken. Daar dragen we graag aan bij.

Wat kan Vogelbescherming betekenen voor het IJsselmeer?

We zetten ons in voor een gezond ecosysteem. Niet alleen vanwege de vogels, maar omdat we geloven dat natuur de basis is voor alle andere functies die het meer vervult. Daar hoort vis en onderwaterleven in thuis, maar ook de mens als veelzijdige benutter van het gebied. Als vogelliefhebbers ‘benutten’ we het gebied ook.

In de afgelopen jaren hebben we laten zien een verbindende rol te kunnen spelen. Dat kan omdat we een duidelijke visie hebben, een integrale aanpak nastreven, ecologische kennis hebben en onze nek uitsteken voor de belangen van het IJsselmeer.

Hoe kijkt u aan tegen de Gebiedsagenda?

Die sluit heel erg aan bij de systeemgedachte, de integrale aanpak. Het sectoraal denken is in het doorlopen traject echt doorbroken en er is aandacht gegeven aan alle belangen. Het proces van de gebiedsagenda IJsselmeer is wat ons betreft een voorbeeld voor hoe de toekomstvisie voor de andere grote wateren in Nederland tot stand zou kunnen komen. We bevelen dat bijvoorbeeld graag aan voor het traject dat nu in de Delta loopt.

U bent wel erg positief, we kennen Vogelbescherming toch ook als een kritische organisatie?

We denken graag positief mee waar het kan. Maar we blijven het proces absoluut ook kritisch volgen. Dat is ook nodig. Het IJsselmeergebied is complex, niet alleen ecologisch, maar ook bestuurlijk. Het gebied houdt niet op bij een provinciegrens en de meest cruciale plekken zijn juist de overgangen van land en water, en daarmee tussen zeggenschap van provincie/waterschap en Rijkswaterstaat. Onderlinge afstemming is daarom heel belangrijk, maar moet ook niet verlammend en vertragend werken. Ook uitdagend zijn de verschillende belangen, variërend van beroepsvisserij tot duurzame energie en van recreatievaart tot natuur. Beleidsmatig is het IJsselmeergebied in de eerste plaats een natuurgebied. Maar vanwege de economische belangen wil dat nog wel eens op de achtergrond raken. Dat wil ik graag mede bewaken. Want in het IJsselmeer vormt het ecosysteem echt de basis voor benutting. Als dat niet op orde is, dan snijden we ons zelf in de vingers.

Tenslotte nog. Wellicht is het goed om toe te lichten wat jullie doen binnen jullie IJsselmeerproject?

Onze uiteindelijke ambitie is een ecologisch gezond en goed functionerend IJsselmeergebied, als grootste zoetwater-natuurgebied van West-Europa en als basis voor maatschappelijk en economisch medegebruik. Met steun van de Nationale Postcodeloterij werken we nu al aan een gezonder IJsselmeer. Dat doen we onder meer met concrete uitvoeringsprojecten waarin we samenwerken met Staatsbosbeheer, It Fryske Gea ,Natuurmonumenten en Sportvisserij Nederland.

Het IJsselmeer heeft meer natuurlijkere oevers en visverbindingen naar het achterland nodig voor de verbetering van de visstand. In Friesland en in Noord-Holland gaan we op diverse plekken buitendijks land inrichten als overstromingsvlakte en moeras, en het waterbeheer aanpassen zodat er buitendijks natuurlijke oevers ontstaan. Daarnaast zetten we in op het creëren van visintrek naar watersystemen in het achterland. Op die manier pakken we de basis van het systeem aan. Heel concreet werken we momenteel met It Fryske Gea aan gebied Tacozijl. En met Staatsbosbeheer verkennen we de mogelijkheden om natuur in De Nes te ontwikkelen. We investeren ook in onderzoek en denken mee met oplossingen voor waterbeheer en beroepsvisserij. Het is onze ambitie om met onderzoek en de uitvoeringsprojecten innovatieve oplossingen te creëren die als voorbeeld kunnen worden gebruikt rondom het IJsselmeer.

Wilt u de lezer nog iets meegeven?

Ga er vooral eens op uit rondom het IJsselmeer om de nu al prachtige plekken en vogels te ontdekken, zoals langs de Randmeren, de Friese kust en de Markermeer kust van Waterland. Met nieuwe vis en vogelvriendelijke plekken gaat het IJsselmeer nog meer een gebied worden om trots op te zijn!

*De Stichting Transitie IJsselmeer heeft het initiatief genomen om te komen tot een gemeenschappelijke feitenbasis over de staat van het IJsselmeer. Wetenschappers, maatschappelijke organisaties en beroepsvissers delen nu ‘de werkelijkheid’ over het wel en wee van de visstand en de visserij in onze grootste binnenwateren. De volledige titel van het rapport is: Gedeeld beeld werkelijkheid IJsselmeervisserij.

terug naar het nieuwsoverzicht