De slag om de Afsluitdijk

Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) zet verslagen online rond de strijd om de Afsluitdijk

Iedereen kan nu vanuit de luie stoel ontdekken wat er bij hem of haar in de buurt is gebeurd in het begin van de Tweede Wereldoorlog. Er wordt onder meer verslag gedaan van de strijd om de Afsluitdijk. Over deze slag ontstond later de mythe van een bloedbad (aan Duitse zijde). Het zat anders.

De meeste verslagen zijn getypt of geschreven door Nederlandse militairen die zelf meevochten in de Tweede Wereldoorlog. Veel teksten zijn kort na de gevechten opgesteld, sommige pas jaren later.

De slag bij de Afsluitdijk is berucht. Wat wordt daar over geschreven?

Er zijn verschillende verslagen te vinden. Je kunt op www.archieven.nl zoeken op de term zelf – ‘Afsluitdijk’ dus – maar ook op bijvoorbeeld ‘Boers’, de landmacht kapitein die commandant was van de Stelling Kornwerderzand. Dit is een van de weinige plekken in West-Europa waar de Duitsers de strijd niet meteen konden winnen.

Zijn er interessante onthullingen te vinden?

Niet meteen grote onthullingen, zoals het nu lijkt. Wel bijzondere versies en eigen, gekleurde versies van bekende gebeurtenissen.

Welk verhaal valt op?

Bijvoorbeeld het verslag van kapitein en chef-staf van de landmacht I. L. Uyterschout. Hij was er bij in de meidagen van 1940, op en rond de Afsluitdijk. Uyterschout schrijft over de Duitse troepen in Friesland en Groningen, onder meer over de Duitse verliezen. Wat opvalt is dat op het eerste velletje van het verslag in de kantlijn met potlood het woord ‘onzin’ staat.

Waar slaat dit woord op?

Op de beschrijving door Uyterschout van de verliezen. De chef-staf schreef: ‘In totaal zijn 2000 à 2400 man aan Duitsche zijde gesneuveld of gewond bij de pogingen de toegang tot den Afsluitdijk te forceeren en bij het optreden tegen Kornwerderzand’. Mede hierdoor, en door aangedikte en verzonnen verhalen van de bevolking destijds, kon de mythe van een bloedbad met vele honderden doden ontstaan. In werkelijkheid waren maar zo’n 600 Duitse militairen betrokken bij de aanval op de Afsluitdijk. Er vielen aan Duitse kant slechts 5 doden en ongeveer 30 gewonden.

Verder nog interessante zaken?

Ja, genoeg. Zo stelde de Duitse divisiecommandant Kurt Feldt tijdens de capitulatie-onderhandelingen in hotel De Wijnberg in Sneek (in de nacht van 14 op 15 mei) ‘eigenaardige vragen’, schrijft Uyterschout. Feldt wilde onder meer weten ‘of er door de Nederlandse troepen op de Afsluitdijk van gifgas gebruik was gemaakt’. Uyterschout: ‘Ons antwoord was: Neen.’

terug naar het nieuwsoverzicht