De Kluut, elegante steltlopers in de modder

De kluut heeft een prachtig, strak getekend, zwart-wit verenkleed met groenblauwe poten. Ze zijn zo mooi hagelwit, dat je er niet direct aan denkt dat kluten het liefst de hele dag in dun slib lopen om voedsel te zoeken. Daarvoor hebben ze een unieke opgewipte snavel die ze voortdurend door het water of dun slib heen en weer zwenken. Kleine diertjes vormen het hoofdmenu. De snavel is afgevlakt en lijkt heel erg teer. Je zou denken dat hij snel breekt, maar de snavel is best flexibel, zoals een springplank. De poten hebben zwemvliezen zodat ze ook prima kunnen zwemmen en bijvoorbeeld garnaaltjes kunnen vangen.

Een deel van de kluten blijft in de winter in Nederland, maar de meeste individuen trekken naar zuid Europa of West-Afrika. Ze broeden soms solitair maar het liefst in kolonies van 5 tot 100 paar. Al liggen de nesten nooit vlak bij elkaar. Ze draaien een kuil in het zand en bekleden die met schelpjes of sprietjes en leggen daar vier mooi gestippelde eieren in. De kuikens kunnen direct zelf eten en lopen of zwemmen met de ouders mee. Ze warmen zich onder de vleugels van de ouders, dan lijkt het soms of een kluut meer dan twee poten heeft. In het IJsselmeergebied hebben ze historisch gebroed op eilanden en zandplaten nabij ondiep en vooral slibrijk water. De Friese kust was destijds van belang en recenter hebben ze tijdelijk in flinke aantallen gebroed op de nieuw aangelegde eilanden in de Randmeren en op De Kreupel. Op dit moment is Marker Wadden een toplocatie met bijna 400 paren. Dat is 8 % van de Nederlandse populatie en bijna 1 % van de West-Europese populatie. Een welkome opsteker voor een soort die internationaal behoorlijk in aantal afneemt en bedreigd is. En we hebben vastgesteld dat ze op Marker Wadden al drie jaar veel jongen kunnen grootbrengen. Gemiddeld meer dan twee jongen per paar. Waarschijnlijk is dit een hogere reproductie dan in de hele Waddenzee. Dat helpt de soort internationaal dus ook enorm. Je kan ze op Marker Wadden prachtig zien vanaf de wandelpaden. Ook vanaf de boot naar Marker Wadden kan je groepjes kluten zien vliegen. Hoe maken kluten gebruik van het Blauwe Hart? Waar komen ze vandaan en waar gaan ze verder nog heen? Kluten met een unieke kleurringcode waardoor ze individueel herkenbaar zijn, worden wel eens gezien op Marker Wadden. Ze komen uit andere delen van Nederland, maar ook uit Bretagne! In 2020 starten we samen met Vogelbescherming, Sovon en Natuurmonumenten met het merken van kluten op Marker Wadden en ook elders in Nederland om te zien waar ze heen gaan en vandaan komen. Voor kluten in het IJsselmeergebied is het van belang dat elk jaar wel ergens een slibrijk gebied is met kale zandbodems in de omgeving om te broeden. Met plannen voor Wieringerhoek, Oostvaardersoevers en Marker Wadden fase 2 is er dan ook een rooskleurige toekomst voor deze landelijk bedreigde soort. Zo kunnen we nog lang genieten van elegantie in de modder.

Jan van der Winden en Camilla Dreef

terug naar het nieuwsoverzicht