IJsselmeergebied: het Blauwe Hart van Nederland

Het IJsselmeergebied is uniek in zijn soort door de grootte, de bijzondere natuurwaarden, de ontstaansgeschiedenis en de vele gebruiksfuncties. Het grootste zoetwatermeer van West-Europa is echter kwetsbaar en komt steeds meer onder druk te staan. Hoog tijd om daar wat aan te doen! Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk zet zich in voor behoud én herstel van deze zoete zee.

Het laatste nieuws uit het Blauwe Hart

 

Schrijf je nu in voor de Water Challenges IJsselmeergebied 2024!

Na twee succesvolle Water Challenges IJsselmeergebied in 2022 en 2023 zullen ook dit jaar weer 5 groepen zich buigen over complexe uitdagingen van het IJsselmeergebied. Water Challenges is een platform met als doel nieuwe ideeën en samenwerkingsverbanden te smeden, ook dit jaar weer specifiek gericht op het IJsselmeergebied. Wil jij hierin meedenken en een actieve bijdrage leveren aan de vraagstukken omtrent het IJsselmeergebied? Voor elk thema van het Platform IJsselmeergebied is één challenge geformuleerd. Met ieder thema’s zal dus één groep aan de slag gaan. Challenge 1 – Toekomstig toerisme in Friesland Challenge 2 – Een landschap van wereldklasse Challenge 3 – Een blauwe rotonde voor de otter Challenge 4 – Koppelkansen voor de komende klimaatbuffer ter hoogte van Andijk Challenge 5 – De zoetwaterbeschikbaarheid in het IJsselmeergebied   Meer informatie? Check de website van Water Challenges IJsselmeergebied! En heb je interesse om mee te doen? SCHRIJF JE DAN HIER IN!      
 
 

Cheque van € 5.000,- voor otteronderzoek 

Op 2 mei 2024 is door het bestuur van Rondje Pampus een cheque ter waarde € 5.000,- uitgereikt aan gebiedsmanager Onno Steendam van Landschap Noord-Holland. Het bedrag is bestemd voor monitoringsonderzoek in de omgeving van het Ilperveld om uit te vinden of de otter dit gebied al bereikt heeft. Natuurlijke Zaken voert het monitoringsonderzoek uit door met wildcamera’s zichtwaarnemingen te doen. Rond 1988 was de otter volledig uitgestorven in Nederland. Om dit belangrijke zoogdier weer terug te krijgen werden tussen 2002 en 2008 33 otters uitgezet in Zuidwest-Friesland en de Kop van Overijssel. Sindsdien groeide het aantal en verspreidde de soort zich. Sinds 2016 werd de otter bij Muiderberg gezien en sinds 2020 ook in het IJ-meer bij Amsterdam. Waarschijnlijk kwam deze via de randmeren en de omgeving Almere richting Amsterdam. Mogelijk bevindt zich ook een otter in het gebied tussen Katwoude en het Ilperveld, maar dit is (nog) niet aangetoond. Otters leven in visrijke gebieden en houden van rustplaatsen die uit dichte beplanting met riet, struweel en bos bestaan. De grote vraag voor natuurorganisatie Landschap Noord-Holland is of de otter het Ilperveld, veenweide en rietmoerasgebied, ook kan bereiken en dit als rustplaats zal gebruiken. Dankzij de sponsorbijdrage van Rondje Pampus doet Landschap Noord-Holland daarom onderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van de otter in dit gebied. Natuurlijke Zaken heeft wildcamera’s geplaatst om zichtwaarnemingen te doen. De camera’s zijn op afstand uit te lezen, om zo min  mogelijk verstoring in het veld te geven. Tot nog toe is de otter niet gespot. Wel werd eenmalig boommarter en regelmatig hermelijn en verschillende vogelsoorten gesignaleerd dankzij de camera's. Het onderzoek duurt nog twee jaar. (Foto otter: Pixabay) Flos Fleischer van Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk: “Het is van groot belang dat we in het IJsselmeergebied alle soorten krijgen die in dit watergebied thuishoren. Dus ook de otter. Hij is al gesignaleerd langs de Friese en Flevolandse kust, maar het stokt bij de Noord-Hollandse kust. Met dit onderzoek willen we uitzoeken hoe dat komt. Want de otter hoort ook bij het landschap van Noord-Holland!” Onno Steendam, gebiedsmanager bij Landschap Noord-Holland: “Het is voor de beheerders een spannend onderzoek: we gaan ervan uit dat de otters nu nog niet in het Ilperveld zijn en willen volgen of ze in de komende jaren het gebied weten te vinden. We weten zeker dat de otter vanuit het oosten onderweg is: Bij Monnickendam zijn al wat uitwerpselen gevonden. Dus we gaan ze eerst opsporen in Varkensland, het naast gelegen natuurgebied van Staatsbosbeheer. Met de coördinator van de otterwerkgroep lopen we de verbindingen tussen de gebieden na om te zien of daar knelpunten zijn. Onder andere met camera’s. Als uit het onderzoek blijkt dat de soort zich in het gebied bevindt, is de vervolgvraag hoe het dier het gebied gebruikt. We laten ons door collega beheerders onderwijzen die al lang ervaring hebben met otters in hun gebieden. Waar vind je de sporen, waar moet je in het beheer op letten en kan je het de otter nog meer naar de zin maken? Het is voor ons allemaal nieuw.” Van 2012 tot 2022 organiseerde Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk het zwemevent Rondje Pampus. Want zwemmen in het open water, speciaal in het IJsselmeergebied, is een unieke natuurbeleving. Onder het motto ‘Natuur beleef je in het water’ werd op ludieke wijze de kwetsbare natuur en het belang van schoon en gezond water in het IJsselmeergebied onder de aandacht gebracht. De coalitie deed dit 10 jaar lang met samenwerkingspartners Swimfantastic en Forteiland Pampus. De organisatie van het unieke zwemevent is sinds 2022 in handen van Stichting Rondje Pampus, nog altijd met de samenwerkingspartners. Ieder jaar gaat het grootste deel van de opbrengst van Rondje Pampus naar een goed doel dat bijdraagt aan de verbetering van de waterkwaliteit en de natuur in het IJsselmeergebied. In 2023 is gezwommen voor het otteronderzoek. .                                                                                                                        Foto: Edo Ankum van Stichting Rondje Pampus overhandigt cheque aan Gebiedsteam van Landschap Noord-Holland    
 
 

Nieuwsbrief maart: divers nieuws uit het blauwe hart

De nieuwsbrief van maart kent niet één thema, maar is heel divers. Hoe specifieke natuur kan bijdragen aan kostenarm boeren en aan het watersysteem van het IJsselmeer. Over vissen, vogels en kraamkamers. En over samenwerking: een gezamenlijke zienswijze op de zandwinning in het IJsselmeer en 25 overheidsorganisaties sloten een overeenkomst om samen meer regie te voeren op ontwikkelingen in het IJsselmeergebied. Lees de nieuwsbrief hier.
 
 

Het IJ-team: inspiratie aan de voorkant

Door Flos Fleischer en Jan Wilbers Eind 2022 heeft het Bestuurlijk Platform IJsselmeergebied (BPIJ) een inspiratieteam, het IJ-Team genaamd, in het leven geroepen. Dit is een multidisciplinair samengesteld team, bedoeld om de omgevingskwaliteit van concrete projecten in en langs het IJsselmeer een impuls te geven. Het team doet dit door tijdelijk (tot eind 2024) als ‘buitenboordmotor’ van projecten te fungeren en door deze op drie manieren in de samenhang van het IJsselmeergebied als geheel te plaatsen: in de ruimte – kan het project ruimtelijk beter in zijn omgeving worden ingebed? in het functionele palet – kan het project geoptimaliseerd worden door er meer functies aan te verbinden? en in de tijd – kan de houdbaarheid van het project met het oog op (water)veiligheid en zoetwatervoorraad worden verbeterd?       Links: Zicht op de bestaande waterbekkens bij Andijk, met in het midden de dam die beide bekkens scheidt. Behoud van de openheid en weidsheid is belangrijk. Rechts: Met de aanleg van de klimaatbuffer ontstaat er de mogelijkheid om in een nieuwe vorm door te bouwen op de bestaande ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten van het gebied. Zo levert het IJ-team een belangrijke bijdrage aan de samenhangende omgevingskwaliteit van het unieke landschap van dit bijzondere gebied. Het IJ-team heeft een meerwaarde naast de bestaande organen en instrumenten voor kwaliteitsborging, omdat het als enige de samenhangende gebiedskwaliteit agendeert en bevordert, en plannen en ontwikkelingen in een samenhangende context plaatst en daar aanbevelingen over geeft. Bovendien doet het IJ-team dit aan de voorkant, dat wil zeggen wanneer projecten of initiatieven net zijn opgestart of in de voorbereidende fase zijn. Uitgangspunt en referentiekader van het IJ-team vormt de Handreiking Omgevingskwaliteit, opgesteld door de BPIJ-werkgroep, die de 3 x 10 Gouden Regels bevat van Frits Palmboom over ruimtelijke kwaliteit, ecologische kwaliteit en erfgoedwaarden. Links: Riviernatuur (zachthoutbos, rietoevers) nabij de monding van de IJssel, ter hoogte van de Kattenplaat. Rechts: In één van vier systeemschetsen – Polderdelta, doen de achteroevers van het Ketelmeer volwaardig mee in de kombergingscapaciteit van het systeem; binnen- en buitenwater staan op veel plekken in verbinding met elkaar. Doel van het IJ-team Het IJ-Team helpt de omgevingskwaliteit in en om het IJsselmeergebied vorm te geven door samen met projecteigenaren en/of betrokken partijen in een gebied het goede gesprek te voeren, een overzicht van alle ontwikkelingen en plannen op te halen en deze met elkaar te delen en te bespreken, om vervolgens een aantal aanbevelingen rond het versterken van de omgevingskwaliteit te formuleren. De aanbevelingen van het IJ-team leveren inzichten in de samenhang tussen concrete opgaven en de omgevingskwaliteit van het gehele gebied. Ze zijn bedoeld als zetje in de rug om projecten en initiatieven aan de voorkant meer samenhang en ruimtelijke kwaliteit mee te geven. Ze hebben geen formele status. De belangrijkste rol van het inspiratieteam is die van verbinder, met de samenhangende omgevingskwaliteit als ingang. Het IJ-team treedt niet in de plaats van de bestaande kwaliteitsadviseurs, maar werkt nauw met hen samen en is aanvullend, vanuit de overkoepelende IJsselmeerkwaliteit. Leren en ontwikkelen Het team werkt volgens een vaste methode. Elke casus begint met een bezoek van het IJ-team aan het gebied, Dan volgen er drie fysieke sessies met de omgeving. Zo inventariseert het IJ-team eerst alle ontwikkelingen in het gebied en legt zij adviezen en aanbevelingen met de onderbouwingen vast in een IJ-schrift. De afgeronde IJ-schriften worden gedeeld op de website van het Platform IJsselmeergebied. In het afgelopen jaar heeft het IJ-team gewerkt aan een aantal cases. De uitkomsten en aanbevelingen van elke case zijn vastgelegd in een IJ-schrift, een korte verslaglegging in woord en beeld: IJ-schrift 1 – Aanbevelingen voor de omgevingskwaliteit van de klimaatbuffer bij Andijk IJ-schrift 2 – Verkenning – samenhang in het Ketelmeer en aanbevelingen voor lopende projecten IJ-schrift 3 – Aanbevelingen voor de dijkzone van de Friese IJsselmeerkust.   Links: Oudemirdumer Klif met ondergelopen voorland. Rechts: Principedoorsnede van een zone met natuurlijk peil voor de bestaande dijk. Door deze goed te ontwerpen kan deze nog steeds bijdragen aan de komberging en de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer. Samenstelling IJ-team Aan het IJ-team zijn de volgende mensen en organisaties verbonden: Koen Kaffener - water en natuur (Min IenW), Joline Snel - inhoudelijke en productionele ondersteuning (Min BZK), Bauke de Witte - water (RWS), Peter Timmer & Jeroen Zomer - cultureel erfgoed (RCE), Maaike Andela - landschap (prov. Friesland), Melanie Koning - landschap (prov. Flevoland), Mark Eker - landschap (prov. Noord Holland), Nanne Bouma - landschap (prov. Overijssel), Flos Fleischer - natuur (ROIJ), Jankees Salverda - waterbeheer (Waterschap AGV), Jan Wilbers - ontwerp (Wilbers Ontwerp), Pieter Schengenga - teamleider (H+N+S Landschapsarchitecten). https://youtu.be/iWDEKnIh_GM?si=QygsK0XmMErdv82J Maaike Andela van de Provincie Fryslân over het landschap van wereldklasse | Themavideo Platform IJsselmeergebied (youtube.com) Het IJ-team en de Platformdag Op 11 april 2024 is er tijdens de Platformdag speciale aandacht voor de omgevingskwaliteit van het IJsselmeergebied. Met het IJ-team heeft het Platform IJsselmeergebied een unieke mogelijkheid om de omgevingskwaliteit en integraliteit van ruimtelijke ontwikkelingen in het IJsselmeergebied te versterken. Op deze dag besteden we op een visuele en interactieve wijze aandacht aan de totstandkoming, filosofie, werkwijze en opgebrachte resultaten van het IJ-team in 2023.
 

Platformdag Deltaprogramma IJsselmeergebied 6 juni a.s.

De tweede platformdag van 2024 vindt plaats op 6 juni. Deze dag zal volledig in het teken staan van het Deltaprogramma IJsselmeergebied.
 

Lees verder