Bezoek aan lake Peipsi

Van 7 tot 12 juni gingen Ruurd Noordhuis (Deltares), Jaap Quak (Sportvisserij Nederland), Roel Doef (RWS) Mennobart van Eerden (RWS) en Flos Fleischer (Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk) naar het Peipsimeer op de grens van Estland en Rusland.
Lake Peipsi is het op 4 na grootste zoetwatermeer van Europa en heeft een oppervlakte van 3555 km2 en is gemiddeld 7 meter diep. In het meer monden 3 rivieren, waar de Emajõgi (‘de moederrivier’) de grootste is met een lengte van 260 km.

In 2007 is er een gezamenlijk onderzoek geweest van de Estse Universiteit van Levenswetenschappen in Tartu en Rijkswaterstaat RIZA, waarin de gesteldheid van de beide meren zijn geïnventariseerd en met elkaar zijn vergeleken. Hoe funktioneerden beide meren in ecologisch opzicht? Gekeken werd o.a. naar de nutriëntenhuishouding, de vis- en vogelstand en naar de overstroombare gebieden van beide meren. Deze studie leidde tot een mooie publicatie: In the Mirror of a Lake.

In Nederland ontstond mede door dit onderzoek een nieuw denken over de ecologie van het IJsselmeergebied. Concreet heeft dit geleid tot een aantal nieuwe natuurprojecten als de Marker Wadden, Trintelzand en de mogelijke toekomstige de verbinding tussen de Oostvaardersplassen en het Markermeer.

Na een periode van relatieve stilte van 10 jaar constateerde RWS een aantal nieuwe ecologische ontwikkelingen in het IJsselmeergebied. Ook startte I&W de Gebiedsagenda IJsselmeergebied met een visie voor de toekomst van het gebied, inclusief ecologische ambities. Het werd tijd om de stand van zaken van beide meren wederom naast elkaar te leggen en te onderzoeken welke veranderingen beide meren in die 10 jaar hebben ondergaan en hoe die veranderingen geduid kunnen worden.

Langlopend onderzoek en datasets zijn hierbij van cruciaal belang. Over het lake Peipsi bestaan deze datasets, als ook vele wetenschappelijke publicaties. (temperatuurmetingen sinds 1924, hydro-chemische data sinds 1050, statistieken over de visserij inspanningen sinds 1931)

Zo kunnen parallelle en tegenstrijdige ontwikkelingen geconstateerd worden, maar ook nieuwe bedreigingen worden besproken in een breder, internationaal verband. Zo lijkt lake Peipsi aan het opladen qua nutriënten terwijl het IJsselmeergebied steeds verder aan het afschalen is.

We zijn in gesprek gegaan met de betrokken onderzoekers van lake Peipsi, verbonden aan de universiteit van Tartu,  over een vervolg in de samenwerking rond de ecologische ontwikkelingen van de beide meren, inclusief de gevoelde visserijdruk. Zo wordt er op lake Peipsi ’s winters intensief aan ijsvissen gedaan, terwijl in het IJsselmeergebied de druk op de visstand groot is vanwege een teveel aan beroepsvissers. De Estse onderzoekers staan positief tegenover ons initiatief en een hernieuwde samenwerking lijkt voor de deur te staan.

Opvallende verschillen
2 grote zoetwatermeren: het IJsselmeergebied in Nederland en het Lake Peipsi in Estland/Rusland. Hoe anders gaan we met beide meren om. In het IJsselmeer draait het vooral om watermanagement. Er zit geen druppel water in zonder dat die gemanaged wordt. In Estland is watermanagement nauwelijks van toepassing op het merenstelsel.
Ook kent men geen natuur organisaties of samenwerkingsverbanden die opkomen voor bepaalde kernwaarden van het meer. In Estland zijn de randen van het meer veelal in privé bezit, en worden agrarisch gebruikt, terwijl er ook een Natura 2000 doelstelling op rust. Dit stelt de overheid voor problemen om de Natura 2000 doelstellingen te behalen, omdat de boeren andere, tegenstrijdige  eisen aan het gebied stellen.

terug naar het nieuwsoverzicht