IJsselmeergebied: het Blauwe Hart van Nederland

Het IJsselmeergebied is uniek in zijn soort door de grootte, de bijzondere natuurwaarden, de ontstaansgeschiedenis en de vele gebruiksfuncties. Het grootste zoetwatermeer van West-Europa is echter kwetsbaar en komt steeds meer onder druk te staan. Hoog tijd om daar wat aan te doen! Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk zet zich in voor behoud én herstel van deze zoete zee.

Het laatste nieuws uit het Blauwe Hart

 

Nieuwsbrief maart: divers nieuws uit het blauwe hart

De nieuwsbrief van maart kent niet één thema, maar is heel divers. Hoe specifieke natuur kan bijdragen aan kostenarm boeren en aan het watersysteem van het IJsselmeer. Over vissen, vogels en kraamkamers. En over samenwerking: een gezamenlijke zienswijze op de zandwinning in het IJsselmeer en 25 overheidsorganisaties sloten een overeenkomst om samen meer regie te voeren op ontwikkelingen in het IJsselmeergebied. Lees de nieuwsbrief hier.
 
 

Het IJ-team: inspiratie aan de voorkant

Door Flos Fleischer en Jan Wilbers Eind 2022 heeft het Bestuurlijk Platform IJsselmeergebied (BPIJ) een inspiratieteam, het IJ-Team genaamd, in het leven geroepen. Dit is een multidisciplinair samengesteld team, bedoeld om de omgevingskwaliteit van concrete projecten in en langs het IJsselmeer een impuls te geven. Het team doet dit door tijdelijk (tot eind 2024) als ‘buitenboordmotor’ van projecten te fungeren en door deze op drie manieren in de samenhang van het IJsselmeergebied als geheel te plaatsen: in de ruimte – kan het project ruimtelijk beter in zijn omgeving worden ingebed? in het functionele palet – kan het project geoptimaliseerd worden door er meer functies aan te verbinden? en in de tijd – kan de houdbaarheid van het project met het oog op (water)veiligheid en zoetwatervoorraad worden verbeterd?       Links: Zicht op de bestaande waterbekkens bij Andijk, met in het midden de dam die beide bekkens scheidt. Behoud van de openheid en weidsheid is belangrijk. Rechts: Met de aanleg van de klimaatbuffer ontstaat er de mogelijkheid om in een nieuwe vorm door te bouwen op de bestaande ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten van het gebied. Zo levert het IJ-team een belangrijke bijdrage aan de samenhangende omgevingskwaliteit van het unieke landschap van dit bijzondere gebied. Het IJ-team heeft een meerwaarde naast de bestaande organen en instrumenten voor kwaliteitsborging, omdat het als enige de samenhangende gebiedskwaliteit agendeert en bevordert, en plannen en ontwikkelingen in een samenhangende context plaatst en daar aanbevelingen over geeft. Bovendien doet het IJ-team dit aan de voorkant, dat wil zeggen wanneer projecten of initiatieven net zijn opgestart of in de voorbereidende fase zijn. Uitgangspunt en referentiekader van het IJ-team vormt de Handreiking Omgevingskwaliteit, opgesteld door de BPIJ-werkgroep, die de 3 x 10 Gouden Regels bevat van Frits Palmboom over ruimtelijke kwaliteit, ecologische kwaliteit en erfgoedwaarden. Links: Riviernatuur (zachthoutbos, rietoevers) nabij de monding van de IJssel, ter hoogte van de Kattenplaat. Rechts: In één van vier systeemschetsen – Polderdelta, doen de achteroevers van het Ketelmeer volwaardig mee in de kombergingscapaciteit van het systeem; binnen- en buitenwater staan op veel plekken in verbinding met elkaar. Doel van het IJ-team Het IJ-Team helpt de omgevingskwaliteit in en om het IJsselmeergebied vorm te geven door samen met projecteigenaren en/of betrokken partijen in een gebied het goede gesprek te voeren, een overzicht van alle ontwikkelingen en plannen op te halen en deze met elkaar te delen en te bespreken, om vervolgens een aantal aanbevelingen rond het versterken van de omgevingskwaliteit te formuleren. De aanbevelingen van het IJ-team leveren inzichten in de samenhang tussen concrete opgaven en de omgevingskwaliteit van het gehele gebied. Ze zijn bedoeld als zetje in de rug om projecten en initiatieven aan de voorkant meer samenhang en ruimtelijke kwaliteit mee te geven. Ze hebben geen formele status. De belangrijkste rol van het inspiratieteam is die van verbinder, met de samenhangende omgevingskwaliteit als ingang. Het IJ-team treedt niet in de plaats van de bestaande kwaliteitsadviseurs, maar werkt nauw met hen samen en is aanvullend, vanuit de overkoepelende IJsselmeerkwaliteit. Leren en ontwikkelen Het team werkt volgens een vaste methode. Elke casus begint met een bezoek van het IJ-team aan het gebied, Dan volgen er drie fysieke sessies met de omgeving. Zo inventariseert het IJ-team eerst alle ontwikkelingen in het gebied en legt zij adviezen en aanbevelingen met de onderbouwingen vast in een IJ-schrift. De afgeronde IJ-schriften worden gedeeld op de website van het Platform IJsselmeergebied. In het afgelopen jaar heeft het IJ-team gewerkt aan een aantal cases. De uitkomsten en aanbevelingen van elke case zijn vastgelegd in een IJ-schrift, een korte verslaglegging in woord en beeld: IJ-schrift 1 – Aanbevelingen voor de omgevingskwaliteit van de klimaatbuffer bij Andijk IJ-schrift 2 – Verkenning – samenhang in het Ketelmeer en aanbevelingen voor lopende projecten IJ-schrift 3 – Aanbevelingen voor de dijkzone van de Friese IJsselmeerkust.   Links: Oudemirdumer Klif met ondergelopen voorland. Rechts: Principedoorsnede van een zone met natuurlijk peil voor de bestaande dijk. Door deze goed te ontwerpen kan deze nog steeds bijdragen aan de komberging en de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer. Samenstelling IJ-team Aan het IJ-team zijn de volgende mensen en organisaties verbonden: Koen Kaffener - water en natuur (Min IenW), Joline Snel - inhoudelijke en productionele ondersteuning (Min BZK), Bauke de Witte - water (RWS), Peter Timmer & Jeroen Zomer - cultureel erfgoed (RCE), Maaike Andela - landschap (prov. Friesland), Melanie Koning - landschap (prov. Flevoland), Mark Eker - landschap (prov. Noord Holland), Nanne Bouma - landschap (prov. Overijssel), Flos Fleischer - natuur (ROIJ), Jankees Salverda - waterbeheer (Waterschap AGV), Jan Wilbers - ontwerp (Wilbers Ontwerp), Pieter Schengenga - teamleider (H+N+S Landschapsarchitecten). https://youtu.be/iWDEKnIh_GM?si=QygsK0XmMErdv82J Maaike Andela van de Provincie Fryslân over het landschap van wereldklasse | Themavideo Platform IJsselmeergebied (youtube.com) Het IJ-team en de Platformdag Op 11 april 2024 is er tijdens de Platformdag speciale aandacht voor de omgevingskwaliteit van het IJsselmeergebied. Met het IJ-team heeft het Platform IJsselmeergebied een unieke mogelijkheid om de omgevingskwaliteit en integraliteit van ruimtelijke ontwikkelingen in het IJsselmeergebied te versterken. Op deze dag besteden we op een visuele en interactieve wijze aandacht aan de totstandkoming, filosofie, werkwijze en opgebrachte resultaten van het IJ-team in 2023.
 
 

Lampen Windpark Fryslân uit

De lampen op de turbines van Windpark Fryslân zijn uitgezet. De vergunning voor het gebruiken van een radar is afgegeven. De radar staat bij Kornwerderzand en kan vliegtuigen detecteren. Tot nu toe stonden de lampen aan de buitenkant van het windpark, zo'n dertig in totaal, de hele tijd aan. Ze gaan nu alleen aan wanneer de radar vliegtuigen ziet. Lees verder. Foto: ANP
 
 

PAGW en coalitie op één lijn?

In een recent gepubliceerde video brengt de PAGW in beeld wat hun plannen zijn met het IJsselmeergebied voor de komende jaren. Drie doelen worden benoemd: - (kwaliteit en diversiteit) leefgebied vergroten - betere verbindingen (maken tussen leefgebieden) - (natuurlijke) dynamiek verbeteren. Als we hier het streefbeeld van de coalitie naast leggen, zijn de overeenkomsten niet te missen! En dat is goed nieuws voor het IJsselmeergebied. Want hoe beter de samenwerkende partijen elkaar vinden in hun doelen, hoe meer ze gezamenlijk kunnen betekenen. Die belanghebbende en samenwerkende partijen zijn echter zeer divers. Denk hierbij alleen al aan visserij, recreatie, drinkwater en zandwinning. Het is daarom van groot belang in een zo vroeg mogelijk stadium met elkaar in gesprek te gaan. Op die manier is de kans op win-winsituaties het grootst en lopen we minder kans in een later (te laat) stadium tegenover elkaar te komen staan. PAGW en de waterrecreatiesector Petra van Konijnenburg, landelijk omgevingsmanager voor de PAGW, zegt hierover het volgende. "In 2022 is er een enquête gehouden onder betrokkenen vanuit de PAGW en de waterrecreatiesector. Hieruit bleek toen dat kansen van waterrecreatie beter meegenomen kunnen worden in projecten waar ecologische waterkwaliteit wordt verbeterd. Dit kan door de waterrecreatiesector vroeg te betrekken. Want waar water is, vindt waterrecreatie plaats. Als je vroegtijdig met elkaar om tafel gaat, kun je gezamenlijk bekijken waar kansen zijn om de opgave vanuit de PAGW goed samen te laten gaan met de wensen en behoeften vanuit de waterrecreatie. Als partijen later worden aangehaakt, bestaat het risico dat ze reactiever zijn." Petra van Konijnenburg doet deze uitspraak naar aanleiding van het rapport 'Lessons Learned: Aanbevelingen en handvatten bij de ontwikkeling van natuur en waterrecreatie'.
 

Platformdag Deltaprogramma IJsselmeergebied 6 juni a.s.

De tweede platformdag van 2024 vindt plaats op 6 juni. Deze dag zal volledig in het teken staan van het Deltaprogramma IJsselmeergebied.
 

Lees verder